อาหารในชีวิต ชีวิตในร้านอาหารเมืองคอน: เรื่องเล่าชีวิตความเป็นคนคอนผ่านอาหารและร้านอาหาร

       สำนักวิชาพหุภาษาและการศึกษาทั่วไป โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ปิยชาติ สึงตี และ อาจารย์ ดร.พรรณยุพา ธรรมวัตร ได้ดำเนินโครงการ อาหารในชีวิต ชีวิตในร้านอาหารเมืองคอน: เรื่องเล่าชีวิตความเป็นคนคอนผ่านอาหารและร้านอาหาร เพื่อการการบันทึกและอนุรักษ์ศิลปะพื้นบ้านและมรดกทางวัฒนธรรม (Record and preserve cultural heritage) โครงการนี้ เป็นการทำงานบันทึกและการอนุรักษ์(record and preserve)  ในฐานะเมืองนครศรีธรรมราช เป็นเมืองมีพัฒนาการประวัติศาสตร์ความเป็นมายาวนาน มีความเคลื่อนไหวของกลุ่มคนที่เข้ามาแลกเปลี่ยน ปะทะสังสรรค์ กันอยู่มากมาย ตลอดช่วงเวลาของประวัติศาสตร์ อาหารนับเป็น ภูมิปัญญา(knowledge) มรดกของผู้ลี้ภัย(heritage of displaced communities) ประเพณี(traditions) มรดกที่จับต้องไม่ได้ (intangible cultural heritage) ในเมื่อมนุษย์มีอวัยวะที่อนุรักษ์นิยม สุดเป็นลิ้น อาหารจึงเคลื่อนติดตามผู้คนจากภายนอกเข้ามาสู่เมืองนครศรีธรรมราช ตัวอย่างอาหารและอาหารที่แสดงถึงเส้นทางของการเคลื่อนย้ายผู้คน ในนครศรีธรรมราช จากการศึกษา เบื้องต้น มีอยู่ด้วยกัน ดังนี้  

      1.อาหารจีน-กลุ่มชาวจีนโพ้นทะเล นครศรีธรรมราชร้านอาหาร อาหารชาวจีนโพ้นทะเลนครศรีธรรมราช เดินทางมาจาก 2 ส่วน 
        1.1 กลุ่มคนจีนสำเนียงแต้จิ๋ว ตั้งถิ่นฐานในนครศรีธรรมราชเดิม 
        1.2 กลุ่มคนจีนสำเนียงไหหลำ  อพยพเข้าสู่เขตเมืองนครศรีธรรมราช จากความเปลี่ยนแปลงของตลาดการค้าข้าว อำเภอปากพนัง ทำให้เกิดความเติบโตของย่านการค้าในบริเวณพื้นที่ “ท่าวัง” โดยเฉพาะในพื้นที่หน้าสถานีรถไฟ นครศรีธรรมราช เป็นพื้นที่มีคนจีนโพ้นทะเล จากปากพนัง เข้ามาอยู่อาศัยการอย่างหนาแน่น เกิดร้านอาหารจีน หลายรูปแบบ มีร้านข้าวต้มกุ๊ย ร้านใหญ่ตรงข้ามสถานทีรถไฟ เปิดขายช่วงบ่าย-ถึงเย็น เป็นจุดสำคัญในการส่งต่อ คนสัมพันธ์กับการทำอาหาร ร้านอาหารภายในนครศรีธรรมราชยุคต่อมา 
      2.อาหารมุสลิม-มลายู ร้านอาหารมุสลิมมลายู แบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน คือ อาหารรูปแบบเดิม กับอาหารวัฒนธรรมอาหารคนชั้นกลางมาเลเซียใหม่ เข้ามาในช่วงทศวรรษ 1990(2530) เป็นร้านน้ำชา โรตี แบบเดิม ขายอยู่ตามริมถนน หรือร้านน้ำชา ขายเป็นอาหารยามเช้า โดยในทศวรรษ 1990(2530) การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจในประเทศมาเลเซีย ประกอบกับกระแสอิสลามนุวัตร ทำให้เกิดการเคลื่อนย้ายวัฒนธรรม ของกลุ่มคนมลายูมุสลิมในนครศรีธรรมราช เดินทางเข้าไปสัมพันธ์กับวัฒนธรรมลายู ประเทศมาเลเซีย จนเกิดเป็น ร้านอาหารวัฒนธรรมลายูใหม่ หรือวัฒนธรรมคนชั้นกลางมาเลเซีย ใหม่ ที่เปลี่ยนจากร้านน้ำชาโรตี ร้านน้ำชา ข้าวมันแกง เดิม เป็นร้านแฮมเบอร์เกอร์ ที่แตกต่างจากวัฒนธรรมอาหารแฮมเบอร์เกอร์ เดิมของอเมริกา เกิดเป็นรูปแบบร้านอาหารแบบใหม่จากการเคลื่อนย้ายของกลุ่มคน 

       การบันทึกและอนุรักษ์ศิลปะพื้นบ้านและมรดกทางวัฒนธรรม (Record and preserve cultural heritage) ผ่านอาหารและร้านอาหาร กลุ่มคนสัมพันธ์กับร้านอาหาร ในครั้งนี้ ทำให้พบว่า อาหารเป็น ภูมิปัญญา(knowledge) ส่งต่อมาในกลุ่มคน เป็นมรดกของผู้ลี้ภัย(heritage of displaced communities) หรือผู้อพยพเดินทางเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ภายในนครศรีธรรมราช การสะท้อนถึงความเปลี่ยนแปลงทางประเพณี(traditions) ตามการเปลี่ยนแปลงของ มรดกที่จับต้องของวัตถุดิบแตกต่างไปจากเดิม เป็นมรดกทางวัฒนธรรมจับต้องไม่ได้ (intangible cultural heritage) สะท้อนให้เห็นอยู่ภายในชีวิตประจำวันของผู้คน แสดงถึงความหลากหลายของกลุ่มคนปะทะสังสรรค์ กันอยู่ภายในเมืองนครศรีธรรมราชแห่งนี้ 

 

อาหารในชีวิต ชีวิตในร้านอาหารเมืองคอน
อาหารในชีวิต ชีวิตในร้านอาหารเมืองคอน